Làng gốm Chu Đậu trước đây thuộc thôn Chu Đậu, xã Thái Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Theo sự điều chỉnh địa giới hành chính hiện nay, làng gốm Chu Đậu tọa lạc tại xã Thái Tân, thành phố Hải Phòng. Nơi đây cách trung tâm Hà Nội khoảng 80km, rất thuận tiện cho các chuyến du lịch trong ngày hoặc kết hợp tham quan các điểm đến văn hóa – lịch sử lân cận.
Tên gọi “Chu Đậu” mang ý nghĩa đặc biệt trong tiếng Hán: “Chu” là thuyền, “Đậu” là bến. Cái tên gợi nhắc về hình ảnh một bến sông cổ, nơi thuyền bè neo đậu, hàng hóa tấp nập giao thương. Quả thực, trong quá khứ, Chu Đậu từng là trung tâm kinh tế – thương mại quan trọng nằm bên dòng sông Thái Bình hiền hòa, kết nối vùng châu thổ Bắc Bộ với các tuyến buôn bán quốc tế.
Chính vị trí địa lý thuận lợi này đã tạo điều kiện để làng gốm Chu Đậu phát triển rực rỡ, trở thành một trung tâm sản xuất gốm sứ cao cấp bậc nhất Đại Việt. Ngày nay, làng gốm không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn là điểm nhấn hấp dẫn trong hành trình du lịch Hải Phòng, đặc biệt đối với những du khách yêu thích khám phá văn hóa làng nghề truyền thống.
Gốm Chu Đậu được giới nghiên cứu và giới sưu tầm quốc tế ca ngợi bằng những mỹ từ: “mỏng như giấy, trong như ngọc, trắng như ngà, kêu như chuông”. Đằng sau vẻ đẹp tinh tế ấy là sự kết tinh của kỹ thuật thủ công bậc cao, tư duy thẩm mỹ thuần Việt và tâm hồn nghệ nhân làng nghề.
Điểm nổi bật đầu tiên của gốm Chu Đậu chính là hệ thống men gốm phong phú và độc đáo. Các loại men tiêu biểu bao gồm men trắng, men ngọc, men nâu, men lục, trong đó nổi bật nhất là men trắng chàm và men tam thái.
Men trắng chàm là sự kết hợp hài hòa giữa nền men trắng trong và hoa văn vẽ màu xanh cobalt, tạo nên vẻ đẹp thanh nhã, trang trọng. Men tam thái lại gây ấn tượng bởi sự phối hợp tinh tế của ba gam màu: vàng, đỏ nâu và xanh lục, thể hiện trình độ kỹ thuật vượt trội của thợ gốm Chu Đậu xưa. Những lớp men này không chỉ có độ bền cao mà còn giữ được màu sắc tươi sáng qua hàng trăm năm, khẳng định giá trị nghệ thuật và lịch sử đặc biệt của gốm Chu Đậu.
Hoa văn trên gốm sứ Chu Đậu không cầu kỳ kiểu cung đình mà mang vẻ đẹp mộc mạc, gần gũi với đời sống sinh hoạt của cư dân đồng bằng Bắc Bộ. Các đề tài quen thuộc như mục đồng chăn trâu, chim đậu cành hoa, cá bơi dưới nước, mái nhà tranh ven sông, hoa sen, hoa cúc, tàu lá chuối… đều được thể hiện sinh động bằng nét vẽ tay mềm mại.
Điểm đặc sắc của gốm Chu Đậu nằm ở kỹ thuật vẽ dưới men. Hoa văn được vẽ trực tiếp lên xương gốm trước khi phủ men và đưa vào lò nung. Nhờ vậy, họa tiết không bị phai mờ mà hòa quyện vào lớp men, tạo nên chiều sâu và độ bền hiếm có. Chính sự kết hợp giữa kỹ thuật điêu luyện và cảm hứng dân gian đã giúp gốm Chu Đậu giữ được bản sắc riêng, không trộn lẫn với bất kỳ dòng gốm nào khác.
Quy trình chế tác gốm Chu Đậu đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm. Đất sét trắng được tuyển chọn kỹ lưỡng từ vùng Trúc Thôn (Chí Linh), sau đó trải qua các công đoạn hòa lọc, tạo hình trên bàn xoay, đắp nối, chỉnh sửa, vẽ hoa văn, phủ men và nung ở nhiệt độ cao.
Bí quyết lớn nhất của làng nghề nằm ở kỹ thuật nung và xử lý men. Việc kiểm soát nhiệt độ chuẩn xác giúp sản phẩm đạt được độ mỏng, nhẹ nhưng vẫn bền chắc. Nhờ đó, gốm Chu Đậu không chỉ đẹp về hình thức mà còn đạt giá trị sử dụng cao, phù hợp cả trong đời sống lẫn trưng bày nghệ thuật.
Ngày nay, các sản phẩm gốm Chu Đậu đã có mặt tại 46 bảo tàng ở 32 quốc gia trên thế giới. Nhiều hiện vật được coi là quốc bảo, tiêu biểu như bình hoa lam tại Thổ Nhĩ Kỳ. Bên cạnh đó, các dòng sản phẩm hiện đại như bát, đĩa, bình hoa, ấm chén Chu Đậu cũng được xuất khẩu sang hơn 30 quốc gia, trở thành quà tặng văn hóa cao cấp trong các sự kiện quốc tế.
Không chỉ nổi tiếng về giá trị lịch sử và nghệ thuật, làng gốm Chu Đậu còn mang đến trải nghiệm du lịch làng nghề độc đáo. Du khách đến đây có thể tham quan khu trưng bày gốm cổ và gốm đương đại, tìm hiểu quy trình sản xuất, trực tiếp xem nghệ nhân tạo hình, vẽ men và thậm chí tự tay trải nghiệm làm gốm.
Không gian làng quê yên bình bên dòng sông, kết hợp với câu chuyện hồi sinh kỳ diệu của một dòng gốm từng thất truyền, khiến chuyến tham quan Chu Đậu trở nên sâu lắng và đáng nhớ. Đây là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu văn hóa truyền thống, học sinh – sinh viên nghiên cứu lịch sử, cũng như du khách muốn tìm hiểu chiều sâu của du lịch Hải Phòng ngoài những điểm đến biển đảo quen thuộc.
Làng gốm Chu Đậu không chỉ là nơi sản sinh ra những tuyệt phẩm gốm sứ vang danh thế giới, mà còn là biểu tượng sống động của tinh hoa văn hóa Việt Nam. Trải qua bao biến thiên lịch sử, gốm Chu Đậu vẫn giữ được giá trị cốt lõi và tiếp tục tỏa sáng trong đời sống đương đại. Hành trình về với Chu Đậu chính là hành trình trở về cội nguồn, nơi nghệ thuật, lịch sử và tâm hồn Việt hòa quyện trong từng lớp men gốm.
Liên hệ 0969655095 hoặc https://chudauceramic.vn/san-pham để tham khảo các sản phẩm gốm độc đáo này!
